Podział majątku u notariusza – Warszawa

Zgodnie z art. 31 ust. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wraz z chwilą zawarcia związku małżeńskiego z mocy samej ustawy między małżonkami zostaje utworzona wspólność majątkowa, pod warunkiem, że nie doszło do podpisania intercyzy. Oznacza to, że wszelkiego rodzaju dobra materialne stają się własnością obojga małżonków. Ma to bardzo duże znaczenie w przypadku rozwodu. Dowiedz się, na czym dokładnie polega podział majątku u notariusza i na co trzeba zwrócić uwagę przy jego podziale w naszej kancelarii w Warszawie.

Majątek wspólny a majątki osobiste

W związku małżeńskim, w którym nie została zawarta intercyza, istnieje podział na majątek wspólny oraz majątki osobiste. Zasada jest taka, że to, co należało do każdego z małżonków przed zawarciem związku małżeńskiego, stanowi jego majątek osobisty. Nie ma natomiast jednej reguły w przypadku majątku wspólnego.

Do majątku osobistego każdego z małżonków należą między innymi:

  • przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę (chyba że spadkodawca lub darczyńca postanowił inaczej),

  • przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej,

  • prawa majątkowe, które wynikają ze wspólności łącznej podlegającej odrębnym przepisom,

  • prawa niezbywalne przysługujące tylko jednej osobie,

  • przedmioty majątkowe, które służą wyłącznie do zaspokajania osobistych potrzeb jednego z małżonków,

  • wierzytelności z tytułu wynagrodzenia za pracę lub innej działalności zarobkowej jednego z małżonków,

  • prawa autorskie i prawa pokrewne, prawa własności przemysłowej oraz inne prawa twórcy.

Zgodnie z przywołanym już wyżej art. 31 ust. 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego za majątek wspólny uznaje się wszystko, co zostało nabyte w trakcie związku małżeńskiego przez jednego lub obydwoje małżonków. Mogą to być np. nieruchomości, ruchomości, papiery wartościowe itp. Decydując się na podział majątku u notariusza, warto też wiedzieć, że w skład majątku wspólnego wchodzą również przedmioty zwykłego urządzenia domowego, które służą obojgu małżonkom. W takiej sytuacji, jeśli niektóre rzeczy zostały odziedziczone lub uzyskane drogą darowizny, mogą wchodzić do majątku wspólnego (chyba że ten, który je zapisał, postanowił inaczej).

Kiedy ustaje wspólnota majątkowa?

Wspólnota majątkowa trwa od momentu zawarcia związku małżeńskiego, natomiast ustaje na skutek:

  • rozwodu,

  • separacji,

  • zawarcia w formie aktu notarialnego umowy o rozdzielności majątkowej,

  • orzeczenia wydanego przez sąd ustanawiającego rozdzielność, na wniosek jednego ze współmałżonków,

  • ogłoszenia upadłości jednego z małżonków,

  • ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków.

Czy istnieje możliwość podziału majątku podczas trwania małżeństwa?

Podział majątku wspólnego między współmałżonkami jest możliwy jedynie wówczas, kiedy dojdzie do ustania wspólności majątkowej.

W sytuacji, kiedy chcemy dokonać podziału majątku w trakcie trwania związku małżeńskiego, należy wcześniej ustanowić rozdzielność majątkową. Umowa majątkowa małżeńska może zostać zawarta za zgodą obu małżonków, przy ich równoczesnej obecności u notariusza. Co więcej, każdy ze współmałżonków może też z istotnych powodów zażądać ustanowienia rozdzielności majątkowej na drodze sądowej.

Jaki jest cel podziału majątku wspólnego po rozwodzie?

Jednym z najważniejszych celów podziału majątku wspólnego po zakończeniu trwania małżeństwa jest uregulowanie stosunków własnościowych byłych współmałżonków. Po orzeczeniu rozwodu przez sąd osoby, które były kiedyś sobie bliskie, prowadziły wspólne życie i miały wspólny majątek, rozpoczynają nowy rozdział w życiu wraz z budową oddzielnego majątku. Dlatego konieczne jest dokonanie podziału tego, co nabyli wspólnie podczas trwania związku małżeńskiego.

Czy podział majątku musi odbyć się notarialnie?

Istnieją sytuacje, kiedy nie ma potrzeby dokonywania podziału majątku u notariusza. Ma to miejsce wówczas, kiedy w skład majątku wspólnego nie wchodzi: żadna nieruchomość, a także spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu lub prawo użytkowania wieczystego gruntu. W takich przypadkach zupełnie wystarczające będzie zawarcie umowy w formie pisemnej o podziale majątku.

Natomiast wówczas, gdy majątek wspólny małżonków obejmuje przedmioty majątkowe, dla których jest wymagana forma aktu notarialnego, wizyta w kancelarii notarialnej jest niezbędna. Akt notarialny jest konieczny, gdy w skład majątku wspólnego wchodzą:

  • nieruchomość,

  • spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu,

  • prawo użytkowania wieczystego gruntu.

W jaki sposób można dokonać podziału majątku wspólnego?

Podziału majątku wspólnego można dokonać na kilka sposobów:

  • w drodze umowy między współmałżonkami, która jest zawierana w formie pisemnej – zawsze wtedy, kiedy w skład majątku wspólnego nie wchodzą żadne prawa, do których zbycia jest konieczny akt notarialny – np. w sytuacji, kiedy majątek zgromadzony przez małżonków obejmuje same ruchomości,

  • w drodze umowy między małżonkami zawieranej u notariusza – umowa w formie aktu notarialnego jest niezbędna zawsze, kiedy majątek wspólny współmałżonków obejmuje nieruchomości. W sytuacji, kiedy małżonkowie samodzielnie dojdą do porozumienia odnośnie do podziału zgromadzonego majątku, wówczas formalności związane z jego rozdziałem są uproszczone, a cała procedura trwa zdecydowanie mniej czasu niż postępowanie na drodze sądowej,

  • w sądzie – w postępowaniu o podział majątku wspólnego lub w postępowaniu rozwodowym wszczętym na wniosek jednego ze współmałżonków, jeśli przeprowadzenie podziału nie wywoła nadmiernej zwłoki w postępowaniu rozwodowym.

Nie ulega wątpliwości, że jeśli nie dojdziemy do porozumienia z byłym mężem czy żoną, wówczas musimy wystąpić z pozwem na drogę sądową. Zadaniem sądu we wszczętym postępowaniu będzie ustalenie, co wchodzi w skład majątku wspólnego, jaka jest jego wartość, a także zadecydowanie o sposobie podziału poszczególnych składników majątku.

Koszty podziału majątku wspólnego

W przeważającej większości przypadków proces ten wiąże się z koniecznością poniesienia kosztów, jednak nie jest to zasada, która bezwzględnie obowiązuje.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 Ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych od wniosku o podział majątku wspólnego po zakończeniu trwania małżeńskiej wspólności majątkowej sąd pobiera opłatę stałą, która wynosi 1000 zł. W sytuacji, kiedy w skład dzielonego majątku wchodzi nieruchomość, wówczas bardzo często konieczne jest posiadanie opinii wydanych przez biegłych, np. w celu zniesienia współwłasności nieruchomości. Niekiedy zachodzi też konieczność zasięgnięcia opinii geodety, biegłych ds. budownictwa i architektury czy rzeczoznawcy w celu ustalenia wartości nieruchomości. Dodatkowo w razie uwzględnienia proponowanego przez drugą stronę podziału majątku, możemy zostać obciążeni kosztami postępowania, w tym kosztów związanych z zastępstwem procesowym poniesionym przez stronę wygrywającą.

Mając na uwadze wszystkie koszty, jakie trzeba ponieść, można stwierdzić, że o wiele „tańszym” sposobem jest dojście do wspólnego porozumienia i dokonanie podziału majątku u notariusza. Na wysokość kosztów podziału majątku małżeńskiego duży wpływ ma fakt, czy obydwoje małżonkowie są zgodni co do sposobu podziału.

Problemy, które mogą pojawić się przy podziale majątku

1. Jaki majątek jest przedmiotem podziału?

Przedmiotem podziału może być tylko majątek wspólny zgromadzony przez małżonków podczas trwania małżeństwa. Oznacza to, że procedurze nie podlegają majątki osobiste każdego z małżonków. Podział obejmuje przedmioty majątkowe nabyte, czyli kupione podczas małżeństwa przez małżonków.

2. Czy można złożyć odwołanie od decyzji o danym podziale majątku?

W sytuacji zawarcia umowy o podział majątku u notariusza nie ma potrzeby odwoływać się od jego decyzji czy w żaden sposób ją podważać, gdyż procedura została przeprowadzona zgodnie z wniesionym wnioskiem współmałżonków.

Natomiast w przypadku postępowania sądowego o podział majątku małżeńskiego i niesatysfakcjonującego rozstrzygnięcia sądu w tej sprawie, od takiego orzeczenia można złożyć odwołanie. Spowoduje to wszczęcie tzw. postępowania odwoławczego.

3. Jakie dokumenty trzeba posiadać przy podziale majątku?

Przed podziałem majątku u notariusza w naszej kancelarii w Warszawie, zachęcamy do kontaktu z nami w celu ustalenia, jakie dokumenty należy mieć ze sobą. Zwykle przy tego rodzaju procedurze potrzebne są:

  • dane małżonków,

  • dokument potwierdzający zakończenie wspólności ustawowej między małżonkami (np. orzeczenie rozwodu wydane przez sąd, orzeczenie separacji itp.),

  • określenie przedmiotu umowy (jakie składniki wchodzą w skład wspólnego majątku małżonków),

  • określenie sposobu podziału majątku (komu mają zostać przekazane konkretne przedmioty majątkowe),

  • inne dokumenty związane z nieruchomościami, np. zaświadczenie wydane przez spółdzielnię dotyczące spółdzielczego prawa do lokalu czy dokumenty geodezyjne związane z nieruchomością gruntową.

Podział majątku u notariusza jest rozwiązaniem o wiele bardziej rozsądnym i opłacalnym niż wstępowanie na drogę sądową. Jeśli potrzebują Państwo dodatkowych informacji na temat podziału majątku, zachęcamy do kontaktu z naszą kancelarią w Warszawie.